رفتن به محتوای اصلی

راهنما · به‌روز ۲۰۲۶

زندگی مشترک و ازدواج: سامان‌دادن قراردادها، مالیات و حمایت از یکدیگر

زوج‌هایی که زیر یک سقف می‌روند، اغلب دو بیمه مسئولیت مدنی و دو بیمه اثاثیه دارند و دو بار حق‌بیمه می‌پردازند. ازدواج همچنین بیمه درمانی، مالیات، ارث و نمایندگی در شرایط اضطراری را تغییر می‌دهد؛ اما برای زوج‌های بدون ازدواج رسمی، بخش کمی از این قواعد خودبه‌خود اعمال می‌شود. این راهنما نشان می‌دهد چه قواعدی برقرار است، چه چیزهایی را بهتر است خودتان تنظیم کنید و به چه ترتیبی.

بیمه‌ها هنگام شروع زندگی مشترک

دو خانه معمولاً دو مجموعه قرارداد با خود می‌آورند. ابتدا روشن کنید چه کسی کجا بیمه است و سپس تصمیم بگیرید کدام قرارداد بماند.

۰۱

بیمه مسئولیت مدنی شخصی

همسر و شریک ثبت‌شده زندگی در تعرفه زوج یا خانواده معمولاً به‌طور خودکار تحت پوشش‌اند، اما در تعرفه تک‌نفره (Single) نه. شریک زندگی بدون ازدواج رسمی معمولاً فقط وقتی تحت پوشش است که در همان خانه زندگی کند و نامش در قرارداد آمده باشد. نکته مهم: خسارتی که شما دو نفر به یکدیگر می‌زنید، معمولاً از بیمه‌نامه مشترک پرداخت نمی‌شود؛ اگر به لپ‌تاپ شریک زندگی‌تان آسیب بزنید، هزینه‌اش با خودتان است.

۰۲

بیمه اثاثیه منزل

برای خانه مشترک یک قرارداد کافی است و وسایل شریک زندگی‌تان را هم پوشش می‌دهد. مبلغ بیمه را با ارزش اثاثیه مشترک هماهنگ کنید. اگر این مبلغ بیش از حد کم باشد، بیمه‌گر خسارت را به همان نسبت کم می‌کند (بیمه کمتر از ارزش واقعی، Unterversicherung). بسیاری از تعرفه‌ها اگر مبلغی ثابت برای هر متر مربع بیمه کنید – معمولاً ۶۵۰ تا ۷۵۰ یورو – از این کسر صرف‌نظر می‌کنند. هنگام اسباب‌کشی هر دو خانه بیمه‌اند، اما خانه قبلی حداکثر دو ماه؛ اسباب‌کشی و متراژ جدید را زود به بیمه‌گر اطلاع دهید.

۰۳

بیمه حمایت حقوقی

تعرفه‌های خانواده و زوج معمولاً همسر را در بر می‌گیرند و بسیاری از آن‌ها شریک زندگی بدون ازدواج رسمی را هم، اگر در همان خانه زندگی کند، در بر می‌گیرند؛ تعرفه تک‌نفره فقط خود شما را پوشش می‌دهد. برای حوزه‌هایی که تازه بیمه می‌شوند، اغلب دوره انتظار سه‌ماهه وجود دارد. اختلاف میان خود زوجین، مثلاً هنگام جدایی، معمولاً پوشش داده نمی‌شود و در حقوق خانواده و ارث بسیاری از تعرفه‌ها فقط هزینه مشاوره را می‌پردازند.

۰۴

بیمه خودرو

اگر شریک زندگی‌تان به‌طور منظم با خودروی شما رانندگی می‌کند، او را به بیمه‌گر اعلام کنید؛ بسیاری از تعرفه‌ها دایره رانندگان را محدود می‌کنند و اطلاعات ناقص ممکن است به مطالبه پرداخت تکمیلی منجر شود. کلاس عدم خسارت (Schadenfreiheitsklasse) را می‌توان به همسر و نزد بسیاری از بیمه‌گران به شریک زندگی بدون ازدواج رسمی هم منتقل کرد. اما گیرنده فقط به تعداد سال‌هایی که گواهینامه دارد، سال بدون خسارت دریافت می‌کند و واگذارکننده تخفیف خود را برای همیشه از دست می‌دهد.

پایان‌دادن به قراردادهای تکراری – بدون وقفه در پوشش

به گفته اتحادیه بیمه‌گران آلمان (GDV)، بسیاری از زوج‌ها دیر متوجه می‌شوند که اثاثیه یا مسئولیت مدنی خود را دو بار بیمه کرده‌اند. این‌گونه عمل کنید:

  • دو بیمه، دو برابر پرداخت نمی‌کند: در بیمه چندگانه (Mehrfachversicherung) در مجموع حداکثر به اندازه خسارت واقعی دریافت می‌کنید (ماده ۷۸ VVG). بنابراین حق‌بیمه دوم معمولاً هدر می‌رود.
  • قاعده قانونی: اگر قراردادی را بدون اطلاع از بیمه چندگانه بسته باشید، می‌توانید بخواهید که قراردادی که دیرتر بسته شده لغو یا مبلغ بیمه آن کاهش یابد (ماده ۷۹ VVG) – این درخواست را باید بی‌درنگ، به محض اینکه متوجه تکرار پوشش شدید، مطرح کنید. اینکه این قاعده در موردی هم که تکرار پوشش تازه با شروع زندگی مشترک ایجاد شده صدق می‌کند یا نه، بهتر است کتبی با بیمه‌گر روشن کنید.
  • حق فسخ فوق‌العاده عمومی وجود ندارد: ازدواج یا شروع زندگی مشترک به‌تنهایی حق فسخ زودهنگام نمی‌دهد. با این حال بسیاری از بیمه‌گران قرارداد جدیدتر را به درخواست شما لغو می‌کنند؛ از سر حسن نیت یا بر اساس شرایط قرارداد. در غیر این صورت فقط فسخ عادی می‌ماند؛ معمولاً با اطلاع دست‌کم سه ماه پیش از پایان سال بیمه‌ای.
  • ترتیب درست: ابتدا از بیمه‌گر تأیید بگیرید که قرارداد باقی‌مانده هر دو نفر را پوشش می‌دهد و مبلغ بیمه اثاثیه مناسب است؛ سپس قرارداد دیگر را فسخ کنید. پیش از آن سقف تعهد، فرانشیز و خدمات را مقایسه کنید؛ قرارداد قدیمی‌تر لزوماً بهتر نیست.
  • عوارض رادیو و تلویزیون (Rundfunkbeitrag): برای هر خانه فقط یک نفر پرداخت می‌کند. شماره عوارض (Beitragsnummer) شریک زندگی‌تان را که از قبل پرداخت می‌کند، به مرکز دریافت عوارض (Beitragsservice) اعلام کنید.

متأهل یا نه: مهم‌ترین تفاوت‌ها

با ازدواج یا ثبت شراکت زندگی، بسیاری از قواعد خودبه‌خود برقرار می‌شوند؛ اما نه برای زوج‌های بدون ازدواج رسمی، هر قدر هم که زندگی مشترکشان طولانی باشد.

۰۱

بیمه درمانی

اگر همسرتان درآمدی ندارد یا درآمدش کم است، می‌تواند از طریق بیمه خانوادگی بدون حق‌بیمه در صندوق بیمه درمانی قانونی (Krankenkasse) شما بیمه شود (ماده ۱۰ SGB V). در سال ۲۰۲۶ کل درآمد منظم او نباید از ۵۶۵ یورو در ماه و در مینی‌جاب (Minijob) از ۶۰۳ یورو بیشتر باشد. او همچنین باید در آلمان زندگی کند و خوداشتغالی نباید شغل اصلی او باشد. این امکان برای شریک زندگی بدون ازدواج رسمی وجود ندارد. بیمه درمانی خصوصی بیمه خانوادگی ندارد و در آن هر نفر به قرارداد جداگانه نیاز دارد.

۰۲

ارث و مالیات بر ارث

همسر طبق قانون ارث می‌برد: در حالت معمول، یعنی نظام مالی پیش‌فرض ازدواج یا «اشتراک در افزایش دارایی» (Zugewinngemeinschaft)، همسر در کنار فرزندان نیمی از ماترک را دریافت می‌کند. مبلغ معافیت مالیات بر ارث (Freibetrag) برای همسر ۵۰۰٬۰۰۰ یورو است. شریک زندگی بدون ازدواج رسمی بدون وصیت‌نامه یا قرارداد ارث (Erbvertrag) هیچ ارثی نمی‌برد. اگر زوج بدون ازدواج رسمی یکدیگر را وارث تعیین کنند، معافیت شریک زندگی فقط ۲۰٬۰۰۰ یورو است و نرخ مالیات بر مبلغ مازاد از ۳۰ درصد شروع می‌شود.

۰۳

مستمری بازماندگان

اگر یکی از همسران فوت کند، دیگری می‌تواند از بیمه بازنشستگی قانونی مستمری همسر بازمانده (Witwen- oder Witwerrente) دریافت کند. شرط آن این است که متوفی دست‌کم پنج سال سابقه بیمه داشته باشد و ازدواج معمولاً دست‌کم یک سال طول کشیده باشد. مستمری کوچک همسر بازمانده ۲۵ درصد مستمری متوفی است و معمولاً حداکثر ۲۴ ماه پرداخت می‌شود؛ مستمری بزرگ همسر بازمانده ۵۵ درصد است. شریک زندگی بدون ازدواج رسمی مستمری بازماندگان دریافت نمی‌کند.

۰۴

نمایندگی در شرایط اضطراری

از سال ۲۰۲۳ همسران می‌توانند در امور درمانی نماینده یکدیگر باشند، اگر یکی از آن‌ها مثلاً پس از یک حادثه نتواند خودش تصمیم بگیرد (ماده ۱۳۵۸ BGB). این حق حداکثر شش ماه و فقط برای امور درمانی مانند معاینه، درمان و قراردادهای مربوط به آن معتبر است و اگر جدا از هم زندگی کنید یا وکالت‌نامه پیشگیرانه (Vorsorgevollmacht) وجود داشته باشد، اعمال نمی‌شود. حساب‌های بانکی، قرارداد اجاره و امور اداری مشمول آن نیستند. شریک زندگی بدون ازدواج رسمی چنین حقی ندارد.

۰۵

دارایی و بدهی

بدون قرارداد ازدواج (Ehevertrag)، نظام مالی شما «اشتراک در افزایش دارایی» (Zugewinngemeinschaft) است: هر کس دارایی خود را نگه می‌دارد و مسئول بدهی‌های خودش است. فقط در پایان ازدواج، افزایش دارایی دوران ازدواج میان دو طرف تسویه می‌شود. برای ترتیب دیگری مانند جدایی کامل اموال (Gütertrennung) به قرارداد ازدواج محضری نیاز دارید. برای زوج‌هایی که ازدواجشان جنبه بین‌المللی دارد و از ۲۹ ژانویه ۲۰۱۹ به بعد ازدواج کرده‌اند، طبق مقررات اتحادیه اروپا و اگر قانون حاکم را خودشان انتخاب نکرده باشند، بر نظام مالی زوجین اصولاً قانون کشوری حاکم است که نخستین محل زندگی مشترک آن‌ها پس از ازدواج بوده است.

مالیات در سال ۲۰۲۶: ارزیابی مشترک و کلاس‌های مالیاتی

زوج‌های بدون ازدواج رسمی از نظر مالیاتی جداگانه ارزیابی می‌شوند. برای همسران و شرکای ثبت‌شده زندگی این قواعد برقرار است:

  • ارزیابی مشترک (Zusammenveranlagung): اگر به‌طور دائم جدا از هم زندگی نکنید و هر دو در آلمان مشمول مالیات نامحدود (unbeschränkt steuerpflichtig) باشید، می‌توانید ارزیابی مشترک مالیاتی را انتخاب کنید (ماده ۲۶ EStG)؛ برای کل سال، حتی اگر در دسامبر ازدواج کنید. اگر همسرتان هنوز خارج از آلمان زندگی می‌کند، قواعد ویژه‌ای برقرار است.
  • تقسیم درآمد (Ehegattensplitting): درآمد مشترک نصف می‌شود، مالیات بر اساس آن محاسبه و سپس دو برابر می‌شود. این روش بیشترین صرفه‌جویی را وقتی دارد که درآمد دو نفر فاصله زیادی با هم داشته باشد.
  • کلاس‌های مالیاتی (Steuerklassen): پس از ازدواج به‌طور خودکار ترکیب IV/IV را دریافت می‌کنید. با درخواست، ترکیب III/V هم ممکن است – درآمد خالص بیشتر برای کسی که درآمد بالاتری دارد و درآمد خالص به‌طور محسوس کمتر برای همسر در کلاس V – یا IV/IV با ضریب (Faktor) که مزیت تقسیم درآمد را به نسبت دستمزدها توزیع می‌کند. تغییر چند بار در سال ممکن است؛ برای سال جاری تا ۳۰ نوامبر.
  • اظهارنامه مالیاتی: با III/V یا روش ضریب باید اظهارنامه مالیات بر درآمد تسلیم کنید. کلاس مالیاتی فقط کسر ماهانه مالیات از حقوق را میان شما تقسیم می‌کند؛ مالیات نهایی با ارزیابی سالانه تعیین می‌شود.
  • اثر بر مزایا: مقرری بیکاری (Arbeitslosengeld)، غرامت دستمزد ایام بیماری (Krankengeld) و کمک‌هزینه والدین (Elterngeld) به درآمد خالص هم بستگی دارند. کلاس V این مبالغ را برای همسری که بعداً آن‌ها را دریافت می‌کند، کاهش می‌دهد.
  • اصلاحات: حذف ترکیب III/V برنامه‌ریزی شده بود، اما در پایان سال ۲۰۲۴ از قانون توسعه مالیاتی (Steuerfortentwicklungsgesetz) کنار گذاشته شد. در سال ۲۰۲۶ هر سه ترکیب همچنان معتبرند.

حمایت از یکدیگر – با ازدواج رسمی یا بدون آن

آنچه قانون تنظیم نکرده است، خودتان می‌توانید تنظیم کنید. این موضوع برای زوج‌های بدون ازدواج رسمی اهمیت ویژه‌ای دارد.

  • ذی‌نفع را بررسی کنید: در قراردادهای بیمه عمر، بیمه عمر زمانی و مستمری خصوصی اغلب هنوز والدین یا شریک قبلی به‌عنوان ذی‌نفع ثبت شده‌اند. اگر ذی‌نفع به‌صورت قابل‌رجوع (widerrufliches Bezugsrecht) تعیین شده باشد، می‌توانید آن را هر زمان با اطلاع کتبی به بیمه‌گر تغییر دهید (ماده ۱۵۹ VVG).
  • بیمه عمر زمانی: اگر یکی از شما به درآمد دیگری وابسته است یا وام مشترکی دارید، این بیمه می‌تواند شکاف را پر کند. زوج‌های بدون ازدواج رسمی اغلب آن را به‌صورت «متقاطع» (über Kreuz) می‌بندند: هر یک از شما بیمه‌گذار، پرداخت‌کننده حق‌بیمه و ذی‌نفع بیمه‌نامه‌ای است که بر عمر دیگری بسته شده است. در این حالت مبلغ پرداختی ارث محسوب نمی‌شود و معمولاً مالیات بر ارث ندارد.
  • وصیت‌نامه: شریک زندگی بدون ازدواج رسمی فقط با وصیت‌نامه یا قرارداد ارث (Erbvertrag) از شما ارث می‌برد. زوج‌های متأهل هم می‌توانند با این اسناد تقسیم ماترک را که قانون پیش‌بینی کرده است، مطابق خواست خود تغییر دهند.
  • وکالت‌نامه پیشگیرانه و دستور پیشاپیش درمانی (Patientenverfügung): نمایندگی اضطراری همسران کوتاه‌مدت و محدود به امور درمانی است. وکالت‌نامه پیشگیرانه (Vorsorgevollmacht) امور بانکی، مسکن و ادارات را هم در بر می‌گیرد و معمولاً تعیین قیم از سوی دادگاه را غیرضروری می‌کند. دستور پیشاپیش درمانی مشخص می‌کند اگر خودتان دیگر نتوانید تصمیم بگیرید، کدام درمان‌ها را می‌خواهید یا نمی‌خواهید. زوج‌های بدون ازدواج رسمی بدون وکالت‌نامه نمی‌توانند نماینده یکدیگر باشند.

پول در زندگی روزمره: حساب‌ها، هزینه‌ها، وام‌ها

اینکه پول خود را روی هم بگذارید یا نه، تصمیم خودتان است. مهم این است که پیامدهای آن را بدانید.

  • هزینه‌های مشترک: بسیاری از زوج‌ها حساب شخصی خود را نگه می‌دارند و مبلغی ثابت به یک حساب مشترک برای اجاره، انرژی و خریدهای روزانه واریز می‌کنند. توافق کنید که هر دو مبلغ یکسان واریز کنید یا به نسبت درآمد.
  • حساب مشترک «یا» یا «و»: در حساب «یا» (Oder-Konto) هر کدام از شما می‌تواند به‌تنهایی برداشت کند؛ اما اگر فقط یکی از شما بدهی داشته باشد، طلبکاران می‌توانند کل حساب را توقیف کنند. در حساب «و» (Und-Konto) فقط با هم می‌توانید برداشت کنید. مرکز حمایت از مصرف‌کننده به زوج‌های بدهکار توصیه می‌کند حساب‌های جداگانه با وکالت متقابل یا حساب «و» داشته باشند.
  • بدهی‌های شریک زندگی: زندگی مشترک یا ازدواج شما را مسئول وام‌ها و بدهی‌های قبلی شریک زندگی‌تان نمی‌کند. استثنا برای زوج‌های متأهل: معاملات معمول برای نیازهای روزمره خانواده، مانند خرید مایحتاج خانه، معمولاً هر دو نفر را متعهد می‌کند (ماده ۱۳۵۷ BGB).
  • وام و ضمانت: اگر قرارداد وامی را به‌عنوان وام‌گیرنده دوم امضا کنید یا ضامن شوید، معمولاً مسئول کل مبلغ هستید – حتی پس از جدایی. فقط چیزی را امضا کنید که در صورت لزوم بتوانید به‌تنهایی بازپرداخت کنید.

چک‌لیست: شروع زندگی مشترک و پس از ازدواج

گام‌های اول به همه زوج‌ها مربوط است و گام‌های آخر فقط به زوج‌های متأهل. آنچه را به شما مربوط نیست، کنار بگذارید.

  1. محل سکونت را ثبت کنید: ظرف دو هفته پس از نقل‌مکان در اداره ثبت سکونت (Bürgeramt) ثبت‌نام کنید؛ برای این کار به تأییدیه صاحب‌خانه (Wohnungsgeberbestätigung) نیاز دارید.
  2. اسباب‌کشی را به بیمه‌گر اثاثیه منزل اطلاع دهید: نشانی و متراژ جدید را اعلام کنید و مبلغ بیمه را با ارزش اثاثیه مشترک هماهنگ کنید.
  3. قراردادها را کنار هم بگذارید: همه بیمه‌های هر دو نفر را با افراد بیمه‌شده، سقف تعهد، فرانشیز و مهلت فسخ فهرست کنید. به قراردادهای تکراری فقط وقتی پایان دهید که قرارداد باقی‌مانده هر دو نفر را پوشش دهد.
  4. نام و مدارک را به‌روز کنید: پس از تغییر نام، کارت شناسایی جدید (Personalausweis) درخواست کنید و کارفرما، صندوق بیمه درمانی، بانک‌ها و بیمه‌گران را مطلع کنید. اگر گذرنامه خارجی دارید، از سفارت کشورتان و اداره اتباع خارجی (Ausländerbehörde) بپرسید کدام مدارک باید به‌روز شوند.
  5. بیمه خانوادگی را درخواست کنید: اگر همسرتان درآمدی ندارد یا درآمدش کم است، درخواست را به صندوق بیمه درمانی خود بدهید.
  6. ترکیب کلاس‌های مالیاتی را محاسبه کنید: بررسی کنید کدام ترکیب – IV/IV، III/V یا IV با ضریب – با درآمدهای شما سازگارتر است؛ درخواست را به اداره مالیات (Finanzamt) یا از طریق سامانه ELSTER بفرستید.
  7. ذی‌نفعان و وکالت‌ها را به‌روز کنید: ذی‌نفعان بیمه‌ها، وکالت حساب‌های بانکی، وصیت‌نامه و وکالت‌نامه پیشگیرانه را بررسی کنید؛ زوج‌های بدون ازدواج رسمی با دقت بیشتر.

این مطالب فقط برای آشنایی عمومی است. موقعیت‌ها و پوشش‌های ذکرشده مثال هستند؛ نیاز واقعی، شرایط بیمه‌نامه و مشاوره فردی تعیین‌کننده‌اند. این متن درباره قیمت، پذیرش یا تأیید پوشش تصمیمی نمی‌دهد.

پرسش‌های متداول

آیا همسر یا شریک زندگی‌ام خودبه‌خود در بیمه مسئولیت مدنی شخصی من بیمه است؟

همسر در تعرفه زوج یا خانواده معمولاً بله، در تعرفه تک‌نفره نه. شریک زندگی بدون ازدواج رسمی معمولاً فقط اگر با شما زندگی کند و نامش در قرارداد آمده باشد. خسارتی که به یکدیگر می‌زنید، معمولاً تحت پوشش نیست.

آیا می‌توانیم قرارداد تکراری را فوراً فسخ کنیم؟

شروع زندگی مشترک یا ازدواج به‌تنهایی حق فسخ فوق‌العاده قانونی ایجاد نمی‌کند. با این حال بسیاری از بیمه‌گران قرارداد جدیدتر را به درخواست شما زودتر لغو می‌کنند – اما قرارداد دیگر را فقط زمانی فسخ کنید که قرارداد باقی‌مانده هر دو نفر را پوشش دهد.

پس از ازدواج کلاس مالیاتی ما چیست؟

به‌طور خودکار IV/IV. با درخواست از اداره مالیات می‌توانید III/V یا IV با ضریب را انتخاب کنید؛ برای سال جاری تا ۳۰ نوامبر. مالیات نهایی فقط با اظهارنامه مالیاتی مشخص می‌شود.

آیا شریک زندگی‌ام که با او ازدواج رسمی نکرده‌ام، می‌تواند از بیمه خانوادگی صندوق بیمه درمانی من استفاده کند؟

خیر. بیمه خانوادگی بدون حق‌بیمه فقط شامل همسر، شریک ثبت‌شده زندگی و فرزندان است. شریک زندگی بدون ازدواج رسمی به بیمه درمانی جداگانه نیاز دارد.

آیا به‌عنوان زوج متأهل باز هم به وکالت‌نامه پیشگیرانه نیاز داریم؟

معمولاً بله. حق نمایندگی اضطراری فقط امور درمانی را در بر می‌گیرد و حداکثر شش ماه اعتبار دارد. برای حساب‌ها، قراردادها، مسکن و ادارات به وکالت‌نامه نیاز دارید؛ وگرنه اغلب دادگاه باید قیم تعیین کند.

گام بعدی

موضوع خود را با ما روشن‌تر کنید.

یک درخواست کوتاه و بدون اطلاعات پزشکی یا جزئیات قرارداد ارسال کنید. برای هماهنگی گام بعدی با شما تماس می‌گیریم.

درخواست مشاوره