Rehber · 2026 itibarıyla

Serbest çalışmaya başlamak: güvence, yükümlülükler ve süreler

Serbest çalışmaya başladığınızda, çalışanların işveren ve sosyal sigorta aracılığıyla kendiliğinden sahip olduğu koruma ortadan kalkar: Sağlık ve bakım sigortası primlerini tek başınıza ödersiniz, emeklilik ve işsizlik için de çoğunlukla kendiniz önlem almanız gerekir. Bu rehber, 2026'da nelerin zorunlu olduğunu, hangi sürelerin geçerli olduğunu ve başlamadan önce hangi riskleri kontrol etmeniz gerektiğini gösterir – Almanya'ya yeni gelmiş olsanız bile.

Danışmanlık talep edin Nasıl danışmanlık yapıyoruz

Sağlık ve bakım sigortası: yasal mı, özel mi

Serbest çalışan olarak da sağlık sigortası yaptırmak zorundasınız – yasal sağlık sigortasında (Sosyal Kanun Kitabı V, SGB V) ya da özel sağlık sigortasında (§ 193 (3) VVG). Bakım sigortası, sağlık sigortanızı izler. Yaptığınız seçim sonradan çoğu zaman pek geri alınamaz.

İsteğe bağlı yasal sigortalılık

Serbest çalışmayı ana meslek olarak yürütenler yasal sağlık sigortasında (GKV) zorunlu sigortalı değildir, ancak isteğe bağlı üye olabilir. Hemen öncesinde – örneğin işvereniniz ya da aile sigortası (Familienversicherung) üzerinden – yasal sigortalıysanız, üyeliğiniz kural olarak kendiliğinden isteğe bağlı üyelik olarak devam eder (§ 188 (4) SGB V). Bu doğrudan bağlantı yoksa, örneğin yurt dışında geçirilen bir dönemden sonra, katılım için önceki sigortalılık süresi (Vorversicherungszeit) gerekir: son beş yılda 24 ay ya da hemen öncesinde kesintisiz on iki ay (§ 9 SGB V); katılımı üç ay içinde beyan etmeniz gerekir.

Almanya'ya yeni geldiyseniz

Bir AB ya da Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) ülkesinde veya İsviçre'de yasal sağlık sigortasında geçen süreler kural olarak sayılır; diğer ülkelerdeki sigortalılık süreleri ise çoğunlukla sayılmaz. Bu nedenle AB dışı bir ülkeden gelip doğrudan serbest çalışmaya başlayanlar çoğu zaman yalnızca özel sağlık sigortası yaptırabilir. Bu durumda özel sigorta şirketleri sizi en azından temel tarifede (Basistarif) kabul etmek zorundadır – risk ek primi olmadan ve önceden var olan hastalıklar nedeniyle istisna koymadan.

2026'da GKV primleri

Prim, gelir vergisi tarh bildiriminizde (Einkommensteuerbescheid) yer alan gelirlerinize göre hesaplanır; prime esas alınan tutar ayda en az 1.318,33 €, en fazla 5.812,50 €'dur. Ortalama ek prim (Zusatzbeitrag, %2,9) dahil olmak üzere sağlık sigortası böylece hastalık parası (Krankengeld) olmadan en az 222,80 €, hastalık parasıyla birlikte en az 230,71 € tutar. Buna %3,6 oranında bakım sigortası primi eklenir; 23 yaşından itibaren çocuğu olmayanlar için oran %4,2'dir, 25 yaşın altında birden fazla çocuğu olanlar için daha düşüktür. Sağlık kasası (Krankenkasse) kesin hesaplamayı vergi tarh bildirimine göre yapar; bildirimi sunmazsanız en yüksek primi talep edebilir.

Hastalık parası

Seçim yapmazsanız %14,0'lık indirimli prim oranı geçerli olur – bu durumda hastalık parası ödenmez. Bir seçim beyanıyla (Wahlerklärung) %14,6'lık genel oranı ödersiniz ve geçici iş göremezliğin (Arbeitsunfähigkeit) yedinci haftasından itibaren hastalık parası alırsınız; bu, kural olarak primlerinizin hesaplanmasında esas alınan çalışma gelirinin %70'idir. Bu beyanla üç yıl bağlı kalırsınız. Seçmeli tarifeler (Wahltarife) ya da özel hastalık gündeliği sigortası daha erken ödeme yapabilir.

Özel sağlık sigortası

Prim gelirinize göre değil, giriş yaşınıza, sağlık durumunuza ve seçtiğiniz korumaya göre belirlenir. Sigorta şirketi sizi kabul etmeden önce sağlık soruları sorar; önceden var olan hastalıklar ek primlere veya istisnalara yol açabilir. Eşler ve çocuklar için ayrı sözleşmeler gerekir. Serbest çalışanlar GKV'ye ancak yeniden zorunlu sigortalı hâle gelirlerse dönebilir, örneğin yıllık çalışma geliri sınırının (Jahresarbeitsentgeltgrenze, JAEG) altında ücretle bir işte çalışarak – 55 yaşından itibaren bu neredeyse mümkün değildir.

Emeklilik: çoğunlukla zorunlu değil – önemli istisnalarla

Serbest çalışanların çoğu yasal emeklilik sigortasında zorunlu sigortalı değildir ve emeklilik planlamasını kendisi yapmak zorundadır. Ancak bazı gruplar kanun gereği zorunlu sigortalıdır (§ 2 SGB VI).

Zorunlu sigortalı serbest çalışanlar: örneğin sigorta zorunluluğu bulunan çalışanı olmayan öğretmenler, eğitimciler ve bakım hizmeti verenler, ebeler, esnaf siciline (Handwerksrolle) kayıtlı zanaatkârlar ve çalışanı olmadan sürekli olarak esas itibarıyla tek bir müşteri (Auftraggeber) için çalışan serbest çalışanlar. Aylık kazancınız 603 €'yu aşmadığı sürece sigortalılıktan muaf kalırsınız. Üç ay içinde Alman Emeklilik Sigortası'na (Deutsche Rentenversicherung) kendiniz bildirimde bulunmanız gerekir.
Sanatçılar ve yazar-gazeteciler (Publizisten): Sanatçılar Sosyal Sigorta Kasası (Künstlersozialkasse, KSK) üzerinden emeklilik, sağlık ve bakım sigortası kapsamında sigortalıdır ve primlerin yalnızca yarısını öderler. Bunun için kural olarak yılda en az 3.900 € çalışma geliri gerekir; mesleğe yeni başlayanlar için ilk üç yılda bir istisna geçerlidir.
2026 primleri: Standart prim (Regelbeitrag) ayda 735,63 € (%18,6) tutarındadır. Kuruluş yılında ve onu izleyen üç takvim yılında standart primin yarısı olan 367,82 €'yu seçebilirsiniz. Vergi tarh bildirimi sunarak gelire bağlı bir prim de mümkündür.
Talep üzerine zorunlu sigortalılık: Zorunlu sigortalı olmayanlar, faaliyete başladıktan sonraki beş yıl içinde bunu talep edebilir (§ 4 SGB VI). Önemli: Çalışma gücü kaybı aylığı (Erwerbsminderungsrente) için esas olarak son beş yılda üç yıllık zorunlu prim ödemesi gerekir.
İsteğe bağlı primler: 2026'da ayda 112,16 € ile 1.571,70 € arasında, serbestçe seçilebilir. Yaşlılık aylığınızı artırır, ancak kural olarak çalışma gücü kaybı aylığı hakkı sağlamaz.
Özel emeklilik birikimi: Rürup emekliliği (Basisrente), özel emeklilik sigortası veya kendi yatırımlarınız; vergi teşviki, maliyetler ve esneklik bakımından birbirinden büyük ölçüde farklıdır.
Planlanıyor, henüz karara bağlanmadı: Emeklilik Güvencesi Komisyonu (Alterssicherungskommission) Haziran 2026'da, serbest çalışanların belirli bir kesim tarihinden itibaren yasal emeklilik sigortasına dahil edilmesini önerdi; Federal Hükümet bunu uygulamak istiyor. Henüz bir kanun yok (Eylül 2026 itibarıyla).

İşsizlik sigortası ve kuruluş desteği

Serbest çalışanlar işsizliğe karşı otomatik olarak sigortalı değildir. Ancak daha önce bir işverene bağlı olarak çalışmış olanlar bu korumayı sürdürebilir.

Talep üzerine sigortalılık: Faaliyete başlamadan önceki 30 ay içinde en az on iki ay zorunlu sigortalı olduysanız ya da hemen öncesinde işsizlik parası (Arbeitslosengeld) aldıysanız ve haftada en az 15 saat serbest olarak çalışıyorsanız mümkündür (§ 28a SGB III). Başvurunun, faaliyete başladıktan sonraki üç ay içinde İş Ajansı'na (Agentur für Arbeit) yapılmış olması gerekir.
2026 primi: Ayda 102,83 €; kuruluş yılında ve onu izleyen takvim yılında bunun yarısı (51,42 €). Sigortayı en erken beş yıl sonra feshedebilirsiniz. Serbest çalışmasına daha önce iki kez ara verip bu sırada işsizlik parası almış olanlar yeniden sigortalanamaz.
Kuruluş desteği (Gründungszuschuss): İşsizlik parası alan ve faaliyete başlarken hâlâ en az 150 günlük hakkı bulunanlar, bu desteğe serbest çalışmaya başlamadan önce başvurabilir. Haftada en az 15 saat çalışma ve uzman bir kuruluşun, örneğin IHK'nın (Sanayi ve Ticaret Odası) veya bir vergi danışmanının görüş yazısı gerekir. Altı ay boyunca işsizlik parası artı 300 €, ardından başvuru üzerine dokuz ay boyunca 300 € ödenir; bu, yasal bir hak doğurmayan, takdire bağlı bir yardımdır.
Almanya'ya yeni geldiyseniz: Daha önce Almanya'da zorunlu sigortalı bir işte çalışmadıysanız, bu iki yol kural olarak size açık değildir.

Sorumluluk: şirket türü ve uygun sorumluluk sigortası

Mesleki faaliyetiniz sırasında bir zarara yol açarsanız bundan siz sorumlu olursunuz – çoğu zaman yüksek tutarlarla. Özel mal varlığınızın ne ölçüde etkileneceği şirket türüne (Rechtsform) bağlıdır.

Şirket türü

Şahıs işletmesinde (Einzelunternehmen) ve adi ortaklıkta (GbR) özel mal varlığınızla sınırsız sorumlu olursunuz. GmbH'de (esas sermaye en az 25.000 €) ve UG'de (haftungsbeschränkt, 1 €'dan itibaren) kural olarak yalnızca şirketin mal varlığı sorumludur. Ancak: Bankalar kredi için çoğunlukla kişisel kefalet ister ve yöneticiler (Geschäftsführer) yükümlülüklerini ihlal ettiklerinde bizzat sorumlu olabilir.

İşletme sorumluluk sigortası

İşletme sorumluluk sigortası (Betriebshaftpflicht), işletme faaliyetiniz sırasında insanlar yaralanırsa veya eşyalar zarar görürse ödeme yapar – örneğin bir müşteri dükkânınızda düşerse ya da müşterinin yerinde çalışırken bir tesisat hattını delerseniz – ve haksız talepleri reddeder. Önemli olan yeterli bir teminat tutarı ve faaliyetinizin sözleşmede tam olarak tanımlanmasıdır: Sözleşmede yer almayan şey çoğu zaman sigortalı değildir.

Mesleki sorumluluk ve mali zarar sorumluluk sigortası

Danışmanlık ve planlama yapan meslekler çoğu zaman salt mali zararlara yol açar – örneğin bir hesap hatası, kaçırılan bir süre veya hatalı bir yazılım nedeniyle. Bu zararları mesleki sorumluluk sigortası ya da mali zarar sorumluluk sigortası (Berufs- oder Vermögensschadenhaftpflicht) karşılar. Bazı meslekler için bu sigorta zorunludur; örneğin avukatlar, vergi danışmanları, doktorlar, mimarlar, gayrimenkul yöneticileri ile sigorta ve finansal yatırım aracıları için. Asgari teminat tutarlarını kanunlar veya meslek odaları belirler.

Özel sorumluluk sigortası yetmez

Özel sorumluluk sigortası (Privathaftpflichtversicherung) özel hayatınızdan kaynaklanan zararları karşılar. Mesleki veya ticari faaliyetten doğan zararlar kural olarak kapsam dışıdır – küçük bir yan ticari faaliyette bile. Bazı tarifeler belirli yan faaliyetleri açıkça kapsama alır. Buna yalnızca sözleşmeniz bunu yazılı olarak teyit ediyorsa güvenin.

Diğer riskler: çalışma gücü, işletme, hukuk, veriler

Önce, maddi olarak kendiniz karşılayamayacağınız riskleri kontrol edin.

Meslekte iş göremezlik: Zorunlu primler ödenmediğinde çoğu zaman yasal çalışma gücü kaybı aylığı hakkı da olmaz. Özel bir meslekte iş göremezlik sigortası (BU) mesleğinize, yaşınıza ve sağlık durumunuza bağlıdır; sigorta şirketleri serbest çalışanlarda çoğu zaman işletmenin makul bir şekilde yeniden düzenlenmesinin mümkün olup olmadığını inceler.
Hastalık gündeliği: Hastalandığınızda kira, kredi ödemeleri ve işletme giderleri devam eder. Özel hastalık gündeliği sigortaları kararlaştırılan bir günden itibaren ödeme yapar; GKV'ye ek olarak da yaptırılabilir.
Yasal kaza sigortası kurumu (Berufsgenossenschaft): İşletmenizi yetkili kaza sigortası kurumuna bildirirsiniz. Siz kendiniz çoğunlukla otomatik olarak sigortalı değilsiniz, ancak isteğe bağlı olarak sigortalanabilirsiniz; bazı sektörlerde, örneğin taşımacılıkta, bu zorunludur.
İşletme eşyası ve işletme durması: İşletme eşyası sigortası (Inhaltsversicherung) yangın, tesisat suyu hasarı, zorla girilerek hırsızlık veya fırtına sonrasında döşeme ve demirbaşları, cihazları ve malları tazmin eder. İşletme durması sigortası (Betriebsunterbrechungsversicherung) bu durumda süregelen giderleri ve kaybedilen kârı öder.
İşletme hukuki koruma sigortası (Firmenrechtsschutz): Örneğin çalışanlarla veya resmî makamlarla yaşanan anlaşmazlıklarda yardımcı olur; müşteri sözleşmelerinden doğan anlaşmazlıklar çoğu zaman sigorta kapsamında değildir ya da yalnızca sınırlı ölçüde kapsanır.
Siber sigorta: Sözleşmeye bağlı olarak hacker saldırıları veya veri kaybından sonra ödeme yapar; örneğin geri yükleme, işletme kesintisi ve üçüncü kişilerin talepleri için. Çoğunlukla güncellemeler ve veri yedeklemeleri gibi temel bir korumayı şart koşar.

Kayıt ve vergiler: 2026 süreleri ve rakamları

Vergiyle ilgili ayrıntılı soruları en iyisi bir vergi danışmanıyla netleştirin.

Ticari faaliyet mi, serbest meslek mi: Ticari faaliyet yürütenler ticari işler dairesine (Gewerbeamt) kaydolur (§ 14 GewO); bu daire vergi dairesini, yasal kaza sigortası kurumunu ve ilgili meslek odasını bilgilendirir. § 18 EStG kapsamındaki serbest meslek sahipleri, örneğin doktorlar, gazeteciler veya çevirmenler, ticari faaliyet kaydı (Gewerbeanmeldung) yaptırmaz ve ticaret vergisi (Gewerbesteuer) ödemez. Ticaret vergisinde şahıs işletmeleri ve şahıs şirketleri için yıllık 24.500 € tutarında vergiden muaf tutar (Freibetrag) vardır.
Vergi kaydı soru formu (Fragebogen zur steuerlichen Erfassung): Faaliyete başladıktan sonraki bir ay içinde ELSTER üzerinden elektronik olarak vergi dairesine gönderilir; ardından size vergi numaranız (Steuernummer) verilir.
Küçük işletme düzenlemesi (Kleinunternehmerregelung): 2025'ten bu yana, önceki yıl cironuz en fazla 25.000 € olduysa ve içinde bulunulan yılda 100.000 €'yu aşmıyorsa katma değer vergisi (Umsatzsteuer) yansıtmazsınız; kuruluş yılında 25.000 €'luk sınır geçerlidir. 100.000 €'yu aşarsanız derhal genel vergilendirmeye tabi olursunuz. Küçük işletmeler indirilecek KDV'yi (Vorsteuer) mahsup edemez.
Ön ödemeler: Vergi dairesi, kâr tahmininize göre gelir vergisi ön ödemelerini (Vorauszahlungen) belirler (10 Mart, 10 Haziran, 10 Eylül, 10 Aralık). İlk vergi beyannamenizden sonra ek ödeme ile daha yüksek ön ödemeler aynı döneme denk gelebilir.
Oturma izni: AB, AEA veya İsviçre'den gelmeyenler, serbest çalışmaya izin veren bir oturma iznine (Aufenthaltstitel) ihtiyaç duyar (§ 21 AufenthG). 45 yaşından büyük olanlar bunun için kural olarak yeterli bir emeklilik birikimini kanıtlamak zorundadır.

Kontrol listesi: kuruluştan önce ve sonra

Sizin için geçerli olmayan maddeleri çizin. Sıralama sürelere göredir.

Kuruluş desteğine faaliyete başlamadan önce başvurun: Yalnızca işsizlik parası alanlar için; başvurunun serbest çalışmaya başlamadan önce yapılmış olması gerekir.
Sağlık sigortasını kesintisiz düzenleyin: Serbest çalışmaya başladığınızı sağlık kasanıza bildirin ve isteğe bağlı üyeliğinizi netleştirin – ya da özel sağlık sigortasına zamanında başvurun.
Ticari faaliyet kaydı yaptırın veya serbest meslek durumunu netleştirin: Ticari işler dairesi ya da doğrudan vergi dairesi; izne tabi faaliyetler için önceden izin alın.
Bir ay içinde vergi kaydı: Soru formunu ELSTER üzerinden gönderin ve bu sırada küçük işletme düzenlemesi hakkında karar verin.
Emeklilik sigortasını netleştirin: Zorunlu sigortalılık varsa üç ay içinde bildirimde bulunun; yoksa talep üzerine zorunlu sigortalılık, isteğe bağlı primler ve özel emeklilik birikimi arasında karar verin.
İşsizlik sigortasına üç ay içinde başvurun: Yalnızca önceki sigortalılık süresi şartını yerine getiriyorsanız mümkündür.
İlk işinizden önce sorumluluk sigortası yaptırın: Faaliyetinize uygun olmalı; zorunlu sigortalarda kanıt belgesini meslek odası veya resmî makam için hazır tutun.
Gelirinizi güvenceye alın ve yedek birikim oluşturun: Hastalık parası veya hastalık gündeliği ile meslekte iş göremezlik güvencesini kontrol edin; her gelirin sabit bir bölümünü vergiler ve ek ödemeler için ayırın.

Bu içerikler genel bir yön göstermek içindir. Belirtilen durumlar ve teminatlar örnektir; belirleyici olan her zaman somut ihtiyaç, sigorta şartları ve kişisel danışmanlıktır. Fiyat, sigortaya kabul veya teminat hakkında bir beyan içermez.

İrtibat kişisi ve içerik sorumlusu

Mahdi Barzkar

İşletme sahibi ve Ticari Faaliyetler Kanunu (GewO) § 34d (1) uyarınca izinli sigorta brokeri · Sicil numarası D-H3YB-K7WLO-18.

Yasal bilgiler ve sicil kaydı (Almanca)

İlgili konular

Sık sorulan sorular

Serbest çalışan olarak sağlık sigortası yaptırmak zorunda mıyım?

Evet. Almanya'da ikamet eden herkesin sağlık sigortası yaptırması zorunludur – yasal ya da özel. Hemen öncesinde yasal sigortalıysanız kural olarak GKV'de isteğe bağlı üye olarak kalırsınız; aksi takdirde çoğunlukla yalnızca özel sağlık sigortası seçeneği kalır. Bir süre sigortasız kalmış olanlar geriye dönük ödemeler veya ek primlerle karşılaşmayı hesaba katmalıdır.

AB dışı bir ülkeden yeni geldiysem yasal sağlık kasasına girebilir miyim?

Serbest çalışan olarak çoğunlukla doğrudan giremezsiniz: AB, AEA ve İsviçre dışındaki ülkelerde geçen sigortalılık süreleri kural olarak sayılmaz. Önce Almanya'da zorunlu sigortalı bir işte çalışırsanız bu çoğu zaman mümkün olur: Üyeliğiniz bundan sonra kural olarak isteğe bağlı olarak devam eder.

Özel sorumluluk sigortam serbest çalışma için yeterli mi?

Kural olarak hayır: Mesleki ve ticari faaliyetler çoğunlukla kapsam dışıdır. İşletmedeki bedeni ve maddi zararlar için işletme sorumluluk sigortası, salt mali zararlar için mesleki sorumluluk veya mali zarar sorumluluk sigortası vardır.

Emeklilik sigortası zorunluluğu tüm serbest çalışanlar için gelecek mi?

Planlanıyor, ancak henüz karara bağlanmadı: Emeklilik Güvencesi Komisyonu 2026'da serbest çalışanların belirli bir kesim tarihinden itibaren sisteme dahil edilmesini önerdi ve Federal Hükümet bunu uygulamak istiyor. Bir kanun çıkana kadar mevcut kurallar geçerlidir.

Kaynaklar

Sonraki adım

Konunuzu birlikte değerlendirelim.

Sağlık veya sözleşme bilgisi içermeyen kısa bir talep gönderin. Sonraki adımı birlikte planlamak için sizinle iletişime geçeriz.

Danışmanlık talep edin

Serbest çalışmaya başlamak: güvence, yü­küm­lü­lük­ler ve süreler